مجتهدين اثنى عشرى و نخستين كسى است - از علماى اماميه - كه به لقب شهيد ملقب شده است . او در سال 734 ه . ق . بعد از يك سال حبس در قلعه شام ، در دمشق با شمشير به قتل رسيد و به دار آويخته شد . شهيد ثانى شيخ زين العابدين على ، از مفاخر علماى اماميه و متبحرين فقهاى اثنى عشرى و نخستين كسى است . از اماميه - كه در علم درايه تأليف كتاب كرده است . تولد وى بين سالهاى 910 تا 912 ه . ق . اتفاق افتاده است . تأليفات شهيد ثانى متجاوز از هشتاد كتاب و رساله است كه از ميان آنها مىتوان كتاب معروف « شرح لمعه » را نام برد . شيبانى - مزيدى - يزيدى سلسله‌اى از اعقاب يزيد ابن مزيد شيبانى بوده‌اند كه در 183 ه . ق . از جانب هارون الرشيد ولايت ارمنستان و آذربايجان و شروان و دربند را داشتند . از اعقاب وى چندين تن تا اواخر قرن 5 ه . ق . در شروان و گاهى در اران و آذربايجان فرمان راندند . شيبك خان شهرت محمد شاه بخت خان شيبانى [ پادشاه ماوراء النهر ( 906 - 915 ه . ق . ] در 900 ه . ق . به ماوراء النهر آمد ، و به تسخير اين سرزمين پرداخت ، و در 906 ه . ق . فتوحات خود را به انجام رسانيد ، و سمرقند را نيز گرفت . بابر به كمك مردم ، سمرقند را باز ستاند ، ولى چند ماه بعد شيبك خان شكست فاحشى بر او وارد كرد ، و سمرقند را دگربار گرفت . در 908 ه . ق . شاهرخيه و تاشكند را تاراج كرد ولى پيش از رسيدن بابر اين نواحى را ترك گفت . چند سال بعد هرات را فتح كرد ، و سپس شاه اسماعيل اول صفوى را به تسنن دعوت نمود . شاه اسماعيل لشكر به دفع او برد ، و عاقبت در 916 ه . ق . نزديك مرو او را مغلوب كرد ، و وى از جراحاتى كه برداشته بود درگذشت . شيخ الاسلام از روحانيون عصر زنديه كه ادارهء محاكم شرع به عهدهء وى بود و مسائل شرعى ( مخصوصا طلاق ) توسط « شيخ الاسلام » رسيدگى مىشد . وى باوجود عهده‌دار بودن بسيارى از امور دينى و مذهبى « فاقد قدرت سياسى » در اين عصر بوده است . شيخ الاسلام بالاترين مقام مذهبى و قضايى را دارا بود . به علت مقام والاى مذهبى كه شيخ الاسلام دارا بود ، منزل وى محل تحصن و پناهندگى مردم مىگرديد . شيخ بهايى از دانشمندان و فقهاى صفويه . شيخ بهاء الدين حسين عاملى معروف به شيخ بهايى ، چون از شيعيان جبل عامل بود به عاملى شهرت يافت . پدر وى از شاگردان شيخ زين الدين شهيد ثانى بود و هنگامى كه استادش به جرم تشيع توسط تركان به قتل رسيد ، به اتفاق بهاء الدين به اصفهان آمد . بهاء الدين نزد استادانى چون ملا عبد الله يزدى و ملا على و ملا فضل قائنى به فراگرفتن الهيات و رياضيات و طب مشغول شد و در زمرهء فقها درآمد و به مقام شيخ الاسلامى رسيد . وى سفرى به زيارت مكه رفت و پس از بازگشت به لباس اهل طريقت ملبس گرديد . آن‌گاه به حجاز و مصر و شام و عراق سفر كرد و با علما و عرفاى بزرگ آشنا شد . تولد او در 953 ه . ق . و وفاتش در 1031 اتفاق افتاد . از تأليفات مهم او جامع عباسى مشتمل بر فتاوى